Dierbaar Bouwkunde,

Je hebt misschien je wel afgevraagd, toen je ’s avonds om kwart voor zes in lichter laaie stond, waarom ik in het radio 1 programma “Een vandaag” zei, dat ik van je hield. Misschien dacht je wel wat ’n sentimentele opwelling. Die vervliegt weer snel tot ijle lucht. Maar dat is niet zo, ik meen ’t nog steeds.

Je zult dan wel denken: hoezo? Immers je kent me als ’n architect die het bestaansrecht van een gebouw zoekt in de ratio. Dat is ook zo,maar naarmate de jaren verstrijken, vind ik steeds meer bewijs dat meetbare ratio en subjectieve betekenis bij elkaar horen. Neem b.v. Zonnestraal.
Jan Duiker, die zichzelf niet architect noemde maar bouwkundig ingenieur, beweerde bij hoog en laag, dat de ratio zijn raadsman was bij alles wat hij besliste. Maar als je het betoverende resultaat analyseert, dan merk je dat er tussen z’n woord en z’n daad wel degelijk verschil zit. Een verschil dat door subjectiviteit gevormd is. Wat kies je en waarom. Telkens weer datzelfde dilemma waarvoor elke ontwerper zich continue gesteld ziet.
Het is juist door de subtiele subjectieve manier waarop een ontwerper objectief meetbare functies en materialen ruimtelijk ordent, dat betekenis ontstaat. Als die betekenis in staat is om de lichte, de goede, kant van mensen te stimuleren, ontstaat een beleving van hoop en dat is de magie van goede architectuur.
Bij Zonnestraal gebeurt zelfs nog meer met je, zodra je het gebouw ziet. Ik krijg daar steeds weer het gevoel dat even in het leven alles op z’n plaats valt, dat tijd opgaat in oneindigheid. Even klopt alles. Maar ja, het verwekken van zulke bijzondere emoties is alleen voorbehouden aan de allergrootsten.

Bij jou was dat niet zo. Jij groeide langzaam maar zeker onder m’n huid, totdat je m’n ziel bereikte. Dat kwam door je karakter. Dat kwam door de manier waarop gemeenschappelijke plekken en looproutes gerangschikt waren in plattegronden en doorsneden. Dat kwam door de tijdongebonden materialisering, waardoor opeenvolgende interpretaties van eigentijdsheid mogelijk werden. En dat kwam omdat jij een podium bood, waarop wij tegelijkertijd acteur en toeschouwer waren, waar we onze inspiratie en onze frustratie deelden.
Met z’n allen hebben wij je leven ingeblazen, uitgenodigd door ’t ontwerp van Van den Broek en Hans Boot. En zo ging ik — en velen met mij — van je houden. Wat wil je nog meer van een onderwijsgebouw. Had Descartes dus toch ongelijk, zoals Aldo al in 1947 de CIAM waarschuwde?

Succes met je reïncarnatie, 14 juli 2008