Beste bouwkunde,

Afscheid van een verstrooid gebouw

Niet snel zullen degenen die nauw verbonden zijn met de TU Delft, en in het bijzonder de faculteit Bouwkunde, 13 mei 2008 vergeten. Voor de ogen van de TU-gemeenschap brandde het gebouw van de faculteit af, ondanks verwoede pogingen van de lokale en regionale brandweer om het vuur te stoppen.
Tijdens de brand zag ik medewerkers en studenten van Bouwkunde met tranen in hun ogen rondlopen. Het was hun werk dat in rook opging. Het was hun gebouw dat verwoest werd. Ze zijn op 13 mei een deel van henzelf verloren. En dat doet pijn. Maar de kracht waarmee medewerkers en studenten van Bouwkunde, en andere leden van de TU-gemeenschap, gereageerd hebben is bijzonder. Binnen korte tijd waren er tenten geregeld om in te studeren en te werken en stelden faculteiten ruimte beschikbaar om hun dakloze collega’s onderdak te bieden. Op maandag 19 mei zijn de colleges hervat, heeft Phoenix zijn mythische vleugels uitgeslagen en is de toekomst uit de as herstart.

Vaak besef je pas de waarde van iets als het er niet meer is. Dat geldt ook voor het gebouw van Bouwkunde. Ergernissen die je soms had, zoals de liften die vol en langzaam waren, zijn bijna vergeten. Mijn eerste gedachte die opkomt als ik aan het gebouw denk, is dat het zo’n heerlijke verstrooide indruk maakte. Overal was iets te zien, gebeurde er iets zonder dat er een duidelijk onderling verband was. Dwaalde je over de begane grond dan was er in iedere hoek steeds iets interessant te vinden. Na de prachtige ingang kwam je in een hal die altijd gevuld was met studenten, met aan de ene kant een portier – die vaak wat verstoord opkeek als je iets vroeg – en iets verder een aandachttrekkende hoge glazen rookruimte. Aan de andere kant was nog niet zo lang geleden de benedenverdieping verrijkt met een unieke koffiehoek voorzien van vliegtuigstoelen en nog belangrijker: met heel goede koffie.
Na wat links en rechtsom laveren – waarbij je buiten de reconstructie kon zien van een maquette van Masion d’Artiste, in 1923 vervaardigd door de kunstenaar Theo van Doesburg en de architect Cor van Eesteren – kwam je in de blokkenhal. Daar hing altijd de geur van lijm, hout, papier en zaagsel. Het rook er naar activiteit en dan wist je: ik ben op Bouwkunde, hier wordt aan nieuwe ideeën gewerkt. Het gebouw had natuurlijk nog veel meer verdiepingen dan de karakteristieke begane grond. Deze heb ik goed leren kennen als bestuurder. Tijdens de visitatie van het ministerie heb ik verder kennisgemaakt met het onderzoek, het onderwijs en de ontwerpactiviteiten die op de verschillende etages en praktijkruimtes plaatsvonden. In die periode heb ik nog meer bewondering gekregen voor het werk van de hoogleraren, docenten en bestuurders. Natuurlijk kwam ik in die periode ook regelmatig in de kamer van de decaan, waar je een prachtig uitzicht had over de hele TU-wijk.

Toch komt een gebouw uiteindelijk tot leven door de mensen die het gebruiken. De bouwko’s droegen zelf ook bij aan het verstrooide, kleurrijke gevoel dat het gebouw ademende. Dat kwam doordat de bouwkundestudenten – zeker vóór de komst van de faculteit Industrieel Ontwerpen – natuurlijk de creatievelingen van de TU Delft waren en niet alleen kleur brachten door hun werkzaamheden maar ook door hun manier van kleden. Het was altijd een bont geheel dat in de collegezalen zat. Daarbij hielp het natuurlijk wel dat Bouwkunde altijd veel vrouwelijke studenten trok, die zich altijd al kleurrijker kleden. Kleur gaven de bouwko’s ook aan de hele universiteit door bijvoorbeeld de beroemde feesten die er jaarlijks werden georganiseerd. Via deze plezierige weg hebben veel TU-studenten de bouwko’s en het gebouw leren kennen.

Op dit moment worden de laatste delen van het oude gebouw afgevoerd. De Phoenix is al uitgevlogen en ik verwacht dat hij in zijn bek een prachtig ontwerp terugbrengt, zodat op de fundamenten van het vroegere geliefde Bouwkundegebouw weer een nieuwe parel aan de TU-kroon zal verrijzen.

Met respect, Jacob Fokkema